نحوه محاسبه و جرائم متعلق به کتمان درآمد

نویسنده: سودابه رحیمیان | مشاور مالیاتی

پرداختِ مالیاتِ کمتر برای اشخاص حقیقی مانند انواع مشاغل و برای اشخاص حقوقی مانند شرکت‌ها، امروزه بزرگترین دغدغه است و همین امر باعث می‌شود که اشخاص مذکور، قسمتی از درآمد خود را به جهت پرداختِ مالیات کمتر به سازمان امور مالیاتی اعلام نکنند، که متأسفانه برای آنها تبعات بدی به همراه دارد. در این مقاله از آقای مالیات قصد داریم در مورد آثار کتمان درآمد و تبعات آن توضیح دهیم پس همراه ما باشید.

تعریف کتمان درآمد از نظر سازمان امور مالیاتی

اگرچه در ماده 192 قانون مالیات‌های مستقیم در خصوص کتمان درآمد صحبت شده است، ولی سازمان امور مالیاتی کشور در تاریخ ۱۳۸۴/۱۰/۱۲ بخشنامه شماره ۱۷۹۴۰ را صادر نمود که این بخشنامه به منظور شفاف سازی، در مورد درآمد کتمان شده و هزینه‌های غیر واقعی است. این بخشنامه تلاش کرد تا ابهاماتی را که در ماده 192 قانون مالیات‌های مستقیم وجود دارد، مرتفع کند.

اگر فریلنسر، حسابدار و یا مدیر کسب و کار هستید؛ برای یادگیری مباحث تخصصی مالیات به صفحه آموزش مالیات مراجعه کنید.

در بخشنامه فوق اینگونه آمده است:

منظور از درآمد كتمان شده، درآمدی است كه مؤدی در طول يك سال مالیاتی از فعاليت‌های اقتصادی خود به‌دست آورده اما در دفاتر قانونی خود ثبت ننموده و در اظهارنامه مالياتی نيز ابراز نکرده باشد. در اين صورت مأموران مالياتی پس از دسترسی به اسناد و مدارک قابل اعتماد و يا دريافت اطلاعيه‌های مستند واصله از دفتر اطلاعات مالياتی و ساير مراجع و تطبيق آنها با مندرجات دفاتر قانونی و صورت‌های مالی ابرازی در مهلت مقرر و احراز عدم ثبت اطلاعات مربوط در دفاتر مؤدی، می‌توانند نسبت به تعيين و محاسبه درآمدهای كتمان شده و مطالبه ماليات متعلق طبق مقررات قانون فوق الذكر مبادرت نمايند.

البته لازم به یادآوری است كه هنگام استفاده از روش علی الرأس براي تعيين درآمد مشمول ماليات، درآمدهای تخمينی بدون اتكا به مدارک يا انتخاب فروش ابرازی مؤدی به عنوان قرينه مالياتی، درآمد کتمان شده موضوع مقررات تبصره ماده ۱۹۲ قانون ماليات‌های مستقيم نبوده و مشمول جريمه موضوعه نخواهد بود.

آیا کتمان درآمد شامل بخشودگی مالیاتی می‌شود؟

قانونگذار در ماده 192 ق.م.م، به صراحت عنوان نموده که جریمۀ 30% کتمان درآمد، غیرقابل بخشودگی است.

عدم اعمال معافیت

مطابق تبصره 1 ماده 146 مکرر قانون مالیات‌های مستقیم، هیچگونه معافیت، نرخ صفر و تخفیفی نسبت به درآمدهای کتمان شده لحاظ نمی‌گردد.

همچنین بند ژ ماده 132 ق.م.م می‌گوید:

مالیات با نرخ صفر شامل درآمد ابرازی به جز درآمدهای کتمان شده است. بنابراین نرخ صفر فقط شامل آن قسمت از درآمدی است که در دفاتر و اظهارنامه ابراز گردیده است و در نتیجه درآمد مالیات کتمان شده محاسبه و اخذ می‌گردد.

ماده 192 قانون مالیات مستقیم

ماده صد و نود و دوم قانون مالیات‌های مستقیم از جمله مواردی است که مؤدیان محترم بایستی به آن توجه زیادی داشته باشند. این ماده می‌گوید در همه مواردی که مؤدی مالیاتی یا نماینده وی که مکلف به پرداخت مالیات و تسلیم اظهارنامه مالیاتی است، نسبت به تسلیم آن در مهلت تعیین شده، اقدام ننماید، مشمول جریمه غیرقابل بخشودگی معادل ۳۰ درصد مالیات متعلق برای اشخاص حقوقی و ۱۰ درصد جریمه، شامل صاحبان مشاغل می‌شود. حکم این ماده در مورد درآمدهای کتمان شده در اظهارنامه‌های تسلیمی و یا هزینه‌های غیرواقعی نیز جاری است.

اگر نسبت به مقدار مالیات خود اعتراض دارید به صفحه اعتراض به برگ تشخیص مالیاتی مراجعه کنید.

آیا کتمان درآمد جرم است؟

طبق بند 2 ماده 274 قانون مالیات‌های مستقیم، اگر کتمان درآمد، حاصل از کتمان فعالیت باشد، بله؛ جرم است. یعنی: چنانچه شخصی، فعالیت خود را به سازمان امور مالیاتی اعلام ننماید و متعاقباً درآمد آن فعالیت را نیز در اظهارنامه عملکرد خود درج نکند، عنوان مجرمانه محقق گردیده است. مرتکب این جرم مالیاتی، می‌تواند به مجازات‌های درجه شش ماده 19 قانون مجازات اسلامی، محکوم گردد. لازم به ذکر است مجازات درجه شش شامل موارد زیر می‌شود:

• حبس بیش از شش ماه تا دو سال
• جزای نقدی بیش از شش میلیون (6۰،۰۰۰،۰۰۰) ریال تا دویست و چهل میلیون (24۰،۰۰۰،۰۰۰) ریال
• شلاق ازسی ویک تا هفتادوچهار ضربه
• محرومیت از حقوق اجتماعی بیش از شش ماه تا پنج سال
• انتشار حکم قطعی در رسانه‌ها
• ممنوعیت از یک یا چند فعالیت شغلی یا اجتماعی برای اشخاص حقوقی حداکثر تا مدت پنج سال
• ممنوعیت از دعوت عمومی برای افزایش سرمایه برای اشخاص حقوقی حداکثر تا مدت پنج سال
• ممنوعیت از اصدار برخی از اسناد تجاری توسط اشخاص حقوقی حداکثر تا مدت پنج سال

اعلام جرائم و اقامه دعوی علیه مرتکبان جرائم مزبور نزد مراجع قضائی از طریق سازمان امور مالیاتی کشور و سایر مراجع قانونی صورت می‌پذیرد.

جریمه کتمان درآمد چقدر است؟

طبق ماده 190 و 191 قانون مالیات‌های مستقیم پنهان کردن درآمدها و ارائه فاکتورهای صوری به منظور بالا بردن هزینه‌ها تخلف است. کتمان درآمد در اظهارنامه تسلیمی اشخاص حقوقی و صاحبان مشاغل مستلزم جریمه معادل 30 درصد مالیات متعلقه است. در خصوص کتمان درآمد در اظهارنامه سایر مؤدیان این جریمه معادل 10 درصد مالیات متعلق به درآمدها است. تجربه نشان داده که سازمان امور مالیاتی در وصل جرایم مالیاتی مختلف از مالیات شرکت‌ها گرفته تا کتمان درآمد بسیار سخت‌گیر و قاطعانه عمل می‌کند.

اگر با مبالغ بالایی از مالیات مواجه شدید و نمی‌دانید که باید از کجا شروع کنید ما به شما پیشنهاد می‌کنیم از خدمات مشاوره مالیاتی مؤسسه آقای مالیات استفاده کنید.

کلام آخر در مورد کتمان درآمد

در این مقاله یادگرفتیم کتمان درآمد به معنای پنهان کردن بخشی از درآمد حاصل از فعالیت‌های اقتصادی است. این درآمد می‌تواند شامل درآمدهای نقدی، غیرنقدی، حاصل از فروش کالا، ارائه خدمات، یا سایر فعالیت‌های اقتصادی باشد. و با توجه به موارد مذکور در این مقاله، بهتر است، جهت جلوگیری از مواجه با مشکلات عدیده ،تمامی امور مالیاتی را دقیق و با مستندات قانونی در موعد مقرر ارائه گردد.